Dysleksja
Czym jest dysleksja?
Słowo dysleksja wywodzi się z języka łacińskiego i greckiego gdzie przedrostek dys – w tych językach oznacza brak czegoś, trudność, logos – czytam. Termin dysleksja odnosi się więc do trudności w opanowaniu umiejętności czytania.
Dysleksja u dzieci i młodzieży jest zjawiskiem niezwykle złożonym,
o szerokim wachlarzu objawów. Wg prof. Jagody Cieszyńskiej, która to w oparciu
o doświadczenia kliniczne w rozpoznawaniu wczesnych objawów stworzyła nową definicję dysleksji:
„Dysleksja to trudności w linearnym opracowaniu informacji: symbolicznych, czasowych, motorycznych, manualnych i językowych u podstaw których leży brak dominacji lewej półkuli mózgowej i brak prawidłowego kształtowania się lateralizacji.

Jakie są przyczyny dysleksji?
Trudności w czytaniu i pisaniu według profesor Cieszyńskiej spowodowane są zaburzeniami percepcji wzrokowej, słuchowej i prawopółkulowymi strategiami opracowywania materiału językowego.
Czynnikiem umieszczającym dziecko w grupie zagrożonych dysleksją jest:
– dysleksja w rodzinie
– padaczka u matki
– zaburzenia w przebiegu ciąży i porodu
– wcześniactwo
Warto także podkreślić, że dysleksja może wystąpić również na skutek nieprawidłowego postępowania terapeutycznego lub/ i metodycznego. Do tej grupy przyczyn zaliczamy:
– wadliwe metody nauczania tj. głoskowanie, literowanie, poznawanie liter poprzez odwoływanie się do nagłosowej (pierwszej) głoski w wyrazach np. A jak auto
– równomierne ćwiczenie sprawności obu rąk
– zbyt wczesna nauka języka obcego (przed opanowaniem systemu fonetycznofonologicznego języka etnicznego)

Jak rozpoznać wczesne objawy dysleksji ?
Wnikliwy specjalista lub rodzic obserwujący rozwój swojego dziecka jest w stanie zaobserwować niepokojące objawy, sygnały które mogą wskazywać na zagrożenie dysleksją. Nieprawidłowości te możemy dostrzec w następujących sferach życia dziecka. Przejawiają się one w następujący sposób:

MOWA
– opóźnienie lub brak gaworzenia samonaśladowczego
– brak rozumienia wypowiedzi zabarwionych emocjonalnie przed końcem 1 roku życia
– brak pierwszych słów przed końcem 1 roku życia
– brak łączenia dwóch słów w 2 roku życia
– opóźniony rozwój mowy
– wady wymowy

SPRAWNOŚĆ MOTORYCZNO- MANUALNA
– późne chodzenie
– brak koordynacji ruchów podczas chodzenia i biegania
– niechęć do jazdy na rowerku, wspinania się, zabaw ruchowych
– niechęć do malowania, rysowania
– niezdarność manualna
– niechęć do układania klocków (budowania wieży)
– trudności w ubieraniu się
– trudności w naśladowaniu sekwencji ruchowej

PAMIĘĆ I KONCENTRACJA
– trudności w opanowaniu słownictwa związanego z czasem np. dni tygodnia, pory roku, przysłówka czasu, wyrażenia przyimkowe
– trudności w zapamiętaniu imion kolegów i koleżanek
– trudności w zapamiętywaniu adresu
– kłopoty z przypomnieniem sobie zdarzeń z przeszłości
– trudności z powtórzeniem treści bajki lub filmu

PERCEPCJA SŁUCHOWA
– zaburzenia uwagi słuchowej
– trudności w rozumieniu mowy w hałasie

KSZTAŁTOWANIE SIĘ DOMINACJI STRONNEJ (LATERALIZACJI)
– leworęczność w rodzinie
– skrzyżowania lateralizacja
– skrzyżowana lateralizacja u rodziców dziecka
– oburęczność utrzymująca się po 3 roku życia

Terapię należy rozpocząć jak najwcześniej czyli jeszcze wtedy kiedy dziecko zagrożone jest dysleksją, nie należy czekać aż stanie się dyslektyczne.
Jak zdiagnozować dysleksję ?
Od 3 roku życia możemy mówić o zagrożeniu dysleksją. Skuteczną diagnozę dysleksji można postawić już w pierwszej klasie szkoły podstawowej błędem jest stawianie jej dopiero w klasie czwartej.
Aby prawidłowo zdiagnozować dysleksję należy przede wszystkim poszukać jej przyczyn, a nie jak to jest powszechnie praktykowane obserwować i sprawdzać przez wiele miesięcy np. znajomość przez dziecko reguł ortograficznych.
Kierując się przyjętą we wstępie definicją prof. Cieszyńskiej należy sprawdzić czy dziecko, które wykazuje trudności w nauce czytania i pisania ma zaburzenia:
– funkcji wzrokowych
– funkcji słuchowych.
Jak pomóc dziecku dyslektycznemu ?
Często popełnianym błędem w terapii dziecka z dysleksją jest leczenie obserwowanych objawów. Terapia polegająca na ćwiczeniach w pisaniu dyktand, uczeniu się reguł ortograficznych oraz czytaniu dużej ilości trudnych tekstów – to nieskuteczna terapia.
Skuteczna terapia polega na szerszym zrozumieniu problemów dziecka, a nie tylko ograniczaniu ich do trudności w czytaniu czy pisaniu. Dziecko dyslektyczne przejawia także trudności na lekcjach wychowania fizycznego, zajęciach plastycznych oraz muzycznych. Uświadomienie nauczycielom tych przedmiotów trudności dziecka, daje mu szanse na aktywne uczestnictwo w zajęciach, poszerzanie swojej wiedzy czy zainteresowań.
Terapia dziecka dyslektycznego musi zawierać również następujące ćwiczenia:
 ćwiczenia sekwencji obejmujące sekwencje wzrokową, słuchową oraz ruchową
 ćwiczenia linearnego porządkowania świata od strony lewej do prawej
 ćwiczenia dokonywania obrotów w przestrzeni
 ćwiczenia analizy i syntezy wzrokowej
 ćwiczenia analizy i syntezy słuchowej
 ćwiczenia dokonywania kategoryzacji
 ćwiczenia pamięci symultanicznej i sekwencyjnej